Mplayer ile Windows üzerinde çokluortam keyfinin tadını çıkarın

“Altyazılar, görüntü, ses uyumlu ilerlemiyor! Şu codec bu codec ile çakışıyor! Bu formatı oynatamıyorum!” sorunları Mplayer ile tarih oluyor.

Windows ile birlikte gelen Windows Media Player çoğu zaman kullanıcıların isteklerine ve ihtiyaçlarına cevap veremez. Bu da kullanıcıların farklı medya oynatıcıları arayışına girmelerine neden olur. Eğer sizde bu arayış içerisinde iseniz ve hala aradığınız medya çalıcıyı bulamadı iseniz yada çokluortam dosyaları oynatmanın bir keyif olmaktan çıkıp işkenceye dönüştüğünü düşünüyorsanız, yazımızı dikkatlice okumanızı tavsiye ediyoruz.

Mplayer

mplayer0

Aslında mplayer Windows için geliştirilmiş bir medya oynatıcı değil, Linux için geliştirilmiş açık kaynak kodlu bir medya oynatıcı. Mplayer pek çok sisteme port edilmiş durumda, bunlar arasında Windows ve MacOS gibi çok bilinen işletim sistemleri de yer alıyor. Linux kullanıcılarının yakından tanıdığı bu çokluortam uzmanı aslına bakılırsa bir medya oynatıcıdan çok daha fazlasına kullanıcılara sunmakta.

Mplayer’ın anlatımına geçmeden önce video codecleri ve dosya formatları hakkında küçük bir bilgi notu düşmekte fayda var, çünkü ikisi de kullancılar tarafından birbirlerinin yerine kullanabilliyor. Video codeclerine MPEG2 ve DivX, dosya formatlarına ise avi,mpg ve dat verilebilir. Mplayer mpeg,avi,mov,wmv,mp3,wma,ogg gibi çok bilindik dosya formatlarını ve daha bir çok diğer dosya formatını destekliyor. Mplayer’ın sahip olduğu bir diğer güçlü özelliği ise desteklediği video ve ses çıkış aygıtlarının çokluğu. Bu özelliği ile çoğu sistemde sorunsuz olarak çalışabiliyor. Örneğin Windows üzerinde Mplayer ile çıkış aygıtını isterseniz DirectX, ekran kartınız tarafından destekleniyor ise isterseniz OpenGL seçebiliyorsunuz. Windows üzerinde DirectX’i çıkış aygıtı olarak kullanacaksanız, directx e ait güncel sürüme sahip olmanızı tavsiye ederiz. Ayrıca, OpenGL desteğiniz varsa , DirectX’E oranla daha yüksek performansta görüntüleri izleyeceğinizi söyleyebiliriz.

Özellikle divx filmleri izleyenler altyazılar ile ilgili sorunlar yaşadıklarından bahsederler, bazı durumlarda ise filmlere ait altyazılar medya oynatıcıları tarafından desteklenmeyen formatta olabililer. Kullanıcılar kullandıkları medya oynatıcılarının bu dosya formatını tanıyabilmesi için altyazılarının formatını değiştirmek isterler ve bunun için de başka bir yazılım kullanırlar. Mplayer ise pek çok altyazı dosyası formatını destekliyor, hatta bir altyazı dosyasının formatını bir diğerine dönüştürebiliyor. Mplayer’ın gücü demişken komut satırında kullanabileceğiniz argümanlarının çokluğundan bahsetmemek olmaz. Komut satırında kullanımında mplayer kullanımını kolaylaştıran onlarca argümana sahip, bu argümanlara ve komut satırından kullanımına yazımızın son kısmında değineceğiz. OSD (On Screen Display) o an yürütülmekte olan dosya ile ilgili ekran üzerinde bilgiler gösteriyor ve mplayera ait ses,görüntü, altyazı, ses/video senkronizayonu gibi kontrol işlemlerinizi yapmanıda size yardımcı oluyor.

mplayer_osd

Mplayer’ın kullanımını kolaylaştıran OSD ile klavyenizle yaptığınız kontrolleri görebilirsiniz.

Mplayera ait ayarların, uygulamayı kontrol etmek için kullandığınız giriş aygıtınızın(klavye,fare,kumanda gibi) davranışlarının ve çalma listelerinin tutulduğu dosyaların tümü kodlanmamış metin dosyaları şeklinde. Böylece bu dosyaları düzenleyerek uygulamayı konfigüre etmek çok basit bir hal alıyor. Klavyenizin neredeyse tüm tuşlarına mplayerın denetimini sağlayan fonksiyonlar atanmış durumda. Klavyenizden alt yazı pozisyonu ayarlanması, ses kontrolü, ses/video/altyazı uyumunun denetimi, parlaklık,renk gibi kontroller yapılabiliyor. Aile ortamında film seyretmek gerçekten zor bir iş, çocuklarınızın görmesini istemediğiniz şiddet sahneleri, film içerisinde geçen küfürler ve yetişkinlerin anlayabileceği türden konuşmalar, pornografik içerik barındıran sahneler bir film içerisinde yer alabiliyor. Bu durumları da düşünen mplayer geliştiricileri, kullanıcıların filmlerin bu tür bölümler içeren sahneleri belirledikten sonra atlanmasını ya da sesinin kısılmasını olanaklı kılmışlar, ilerleyen kısımlarda ayrıntılı bir şekilde bu konuya da değineceğiz. Mplayer ile televizyon ve dvd izleme keyfini çıkarabileceğinizi unutmadan ekleyelim. Şimdi tüm bu anlattığımız özellikleri ile mplayerı daha detaylı şekilde incelemeye başlayabiliriz.

Kurulum

Mplayer’ın Windows için derlenmiş ve hazırlanmış versiyonunu http:\\www.mplayerhq.hu/MPlayer/releases/win32-beta/ adresinden indirebilirsiniz. Kurulum dosyasını indirdikten sonra, yapmanız gerekn bu dosyaya çift tıklamak. Mplayer’ın kurulum yolunu Files\mplayer şeklinde seçiniz ve kurulum sihirbazının “Select Components” bölümünde arayüz ve uygulamaya ait belgelendirmenin de kopyalanmasını sağlamak için “Full Installation with GUI and Docs” seçeneğini seçiniz. (Burada belirttiğimiz şekilde kurulumunu yapmanızı tavsiye ederim, çünkü yazımızın diğer bölümlerinde bu şekilde kurulum yaptığınızı varsayarak anlatımlarda bulunacağız.) Mplayer’ı Windows’a kurduk şimdi gelelim çalıştırılmasına, masaüstünde oluşan WinMpalyer simgesine tıklayın, eğer mplayer simgesi yerine farklı bir simge (Windows Shell (kabuk) simgesi) görünüyor ise ya da simgeye bastığınızda herhangi bir tepki gelmiyorsa, bu simgeye sağ tıklayın sağ tuş menüsünden “Özellikler” i seçin. Özellikler bölümüdünden “Kısayol” sekmesinde bulunan “Hedef” yazılı metin kutucuğunda yazılı olan mplauncher.exe yolunu winmplauncher.exe olarak değiştirin. Uygulamayı çalıştırmak için kurulum yaptığınız dizin içerisinden de uygulamaya ulaşabilirsiniz.

Uygulamanın neredeyse çalamadığı pek dosya formatı yok, içerisinde bulunan geniş codec arşivi ve kütüphaneleri ile bunun üstesinden rahatlıkla gelebiliyor. Bu konuda sıkıntı çekmeyeceğinizi düşündüğüm için, uygulamanın öne çıkan diğer özelliklerinde yoğunlaşmanın faydalı olacağını düşünüyorum.

wmpl_arayuz

Basit bir arayüz ancak kullanımı çok kolay.

Mplayer’a ait arayüz, bir çalma listesi, bir menü çubuğu ve listeye dosya ekleyen ve dosyaları çalmaya yarayan düğmelerden oluşan basit bir arayüze sahip. Uygulamaya ait farklı arayüzler bulunuyor ancak biz burada bu arayüz ile çalışacağız. Kullanıcıların yanılgılarından biriside yazılımları sadece arayüzlerine bakarak değerlendirmeye çalışmalarıdır. Aslına bakarsanız bir arayüz yazılımın kullanımını kolaylaştıran grafiksel araçtan başka bir şey değildir. Yazılım ise özellikleri, kabiliyetleri, belgelendirmesinin yeterliliği, her sisteme uyum sağlayabilmesi v.s. gibi özellikleri ile değerlendirilmelidir. Bu basit arayüze bakarak mplayerı değerlendirmek büyük bir hata olur.

WinMPLauncher’ın “File/Dosya” menü seçeneğinden çalma listesine dosyalarınızı, ayrıca oluşturduğunuz çalma listelerinizi, altyazıları yükleyebilirsiniz. “Options/Seçenekler” blümünden ise Mplayer’a ait temel ayarlama işlemleri yapabilirsiniz. Options alt menülerinden video çıkış aygıtınızı (Video Output Driver) ve ses çıkış aygıtınızı (Audio Output Driver) seçebilirsiniz. Ayrıca yine bu menüden tam ekran ayarı, framerate değerinin ayarlanması, ekrana ait genişlik ve yükseklik ayarlanması yapılabiliyor.

Mplayer Kontrolleri

mplayer2

Mplayer’ı joystick,kumanda,fare ve klavye ile kontrol edebilirsiniz. Klavyenizin tuşları ile mplayerı kullanmak en iyi seçim, çünkü daha öncede belirttiğimiz gibi neredeyse tüm tuşlara bir kontrol fonksiyonu atanmış durumda. Kablosuz klavyeniz varsa yapmanız gereken arkanıza yaslanmak ve mplayerı uzaktan yönetmenin keyfini çıkarmak. Konfigürasyon dosyalarında basit değişiklikler yaparak klavyenizin davranışını kendi isteğinize göre ayarlayabilmeniz ise işin bir diğer keyifli tarafı. Örneğin ok tuşlarının filmi, çokluortam dosyasını kaç saniye ileri/geri saracağını belirtebilir ya da bu tuşlara farklı bir görevi yerine getirmek üzere başka bir fonksiyon atayabilirsiniz. Ok tuşları ile ileri/geri oynatma, +/- tuşları ile ses gecikmesini değiştirme, 9/0 tuşları ile ses seviyesini yükseltme, o tuşu OSD nin açılması, değiştirilmesi ya da kapatılması, v tuşu ile altyazıların gösterilmesi ya da kapatılması, a ile altyazı yerleşimini (altta, ortada, üstte), z ve x ile altyazı gecikmesini, r ve t ile alt yazıların ekran üzerindekini konumunu ( aşağı-yukarı şeklinde) ayarlayabilme klavyenizin tuşları ile yapabileceğiniz bazı kontroller. Bu kontrollerin tam listesine kurulum yaptığımız dizin içerisindeki “man_page.html” dosyasından ulaşabilirsiniz.

Komut Satırından Kullanım

mplayer_cmd

Komut satırından uygulama kullanmak hiç bu kadar zevkli olmamıştı.

Mplayerın komut satırından kullanımı bazı kullanıcılara hoş gelmeyebilir ama yazılımın sahip olduğu tüm özelliklere hükmetmek isteyen kullanıcılar mutlaka komut satırından kullanımını denemeliler. Komut satırından kullanım için, “Başlat/Donatılar/Komut İstemi” ya da “Başlat/Çalıştır” dedikten sonra “cmd” yazarak komut istemcisini çalıştıralım. Buradan mplayerı kurduğumuz dizine geçelim, bunun için “cd Files\mplayer” yazalım, hepsi bu kadar artık mplayer ile istediğimizi yapabiliriz. Şimdi mplayer ile birlikte kullanabileceğiniz komut satırı argümanlarını görüntülemek için “mplayer –help” yazın. Çıktıda gördüğünüz argümanların dışında mplayer ile birlikte kullanabileceğiniz başka komutlarda bulunmakta. Görüntünün saniyedeki görüntü/çerçeve sayısını (fps) ve sesin frekansını ( Hz)(örnekleme frekansı demek daha doğru) farklı farklı ayarlayarak çalabilmek, görüntülenen videoyu ayrı sesi ayrı olarak çaldırabilmek, cd içerisinde yer almayan altyazıyı hiçbir düzenleme(dosya ismi ya da metnin düzenlemesini ) yapmadan çalmak, yavaş olan bir sistemde bazı görüntülerin/çerçevelerin (framelerin) atlanarak daha hızlı bir gösterim sağalayabilmek, video/ses arasında otomatik senkronizasyon sağlamak komut satırından yapabileceklerimizin çok küçük bir kısmı. Hepsine burada yer vermek maalesef imkansız ama mplayer’ın geniş ve neredeyse her sorunuza cevap verecek şekilde hazıorlanmış bir belgelendirmeye sahip, bu belgelendirmeye kurulum dizini altında bulunan docs dizininden ulaşabilirsiniz, belgelerin ingilizce olduğunu belirtmekte fayda var.

Mplayer’ı ile komut satırından yapabileceğimiz bazı örnekler verelim;

Görüntünün yatay/dikey oranını 4:3 şeklinde ayarlamak için; mplayer -aspect 4:3 dosya_ismi

Fps değerini 60, ses örnekleme frekansını 22000 Hz olarak ayarlamak için; mplayer -fps 60 -srate 22000 dosya_ismi

Görüntünün genişliğini (x) 640, yüksekliğini (y) 480 piksel olarak ayarlamak için; mplayer -x 640 -y 480 dosya_ismi

Başlangıçtan kaç saniye sonrasının oynatılmasını istiyorsanız;mplayer -ss saniye dosya_ismi

Dvd oynatmak için; mplayer dvd://

Görüntüyü tepetaklak getirmek için; mplayer -flip dosya_ismi

Video oynatmadan sadece sesi dinlemek için; mplayer -novideo dosya_ismi

Ses olmadan görüntü oynatmak için; mplayer -nosound dosya_ismi

Çalınan parçaya canlı ses efekti vermek için; mplayer -af extrastereo dosya_ismi

Seste parazite yol açmadan, sesin en üst seviyeye ulaşması için; mplayer -af volnorm dosya_ismi

Görüntünün istenen kısımlarını gösterimi için, geniş ekran filmlerde alt ve üst kısımlarda bulunan siyah bantların kaldırılması, gösterilmemesinde çok işe yarayacaktır. Mplayer ekranının sol üst köşesinden itibaren yatay ve dikey olarak 125×125 genişliğinde ekran bölümünü görüntülemek için;

mplayer -vf crop=125:125:0:0 dosya_ismi

Mplayerın gerçekten de çok fazla kullanışlı argümanı var, hatta öyle ki bazı argümanlarda argümanlara sahip. Bunların tümüne burada yer vermemiz mümkün değil, tüm argümanların listesi için belirttiğimiz man_page.html dosyasına bakabilirsiniz.

Konfigürasyon Dosyaları

Mplayer’a ait konfigürasyon dosyaları mplayerı kurduğumuz dizin altında yer alan mplayer dizini altında yer alıyor ( Files\mplayer\mplayer\). Konfigürasyon dosyalarını istediğiniz başka bir dizin içerisinde de oluşturabilirsiniz. Ancak bu durumda ayarları bu dosyalardan okumasını isterseniz mplayer’a dosyaların nerede olduğunu nereden okuma yapacağını belirtmeniz gerekecektir. Bu dosyalardan config dosyası genel ayarları, input.conf ise kontrol için kullanacağınız giriş aygıtlarının davranışlarına ait ayarları tutuyor. Her iki dosyayı da Notepad ya da Wordpad ile açıp zevkinize göre düzenleyebilirsiniz.

Çalma listelerinizi oluşturmak ya da düzenlemek için de yine Notepad Ya da Wordpad i kullanabilirsiniz. Çalma listeleri içerisinde, listeyi oluşturan dosyaların tam yol isimleri (örnek: C:\Müzik\Antonio Vivaldi\Four Seasons.mp3 gibi) bulunuyor. Oluşturmak istediğiniz liste içerisinde bu yol isimlerini girmeniz yeterli. İster arayüzden File/Load Playlist, ister komut satırından “mplayer -playlist liste_adi” yazarak çalma listelerinizi oynatabilirsiniz.

Ailece film izleyebilmek için:EDL

Mplayer’ın sahip olduğu, edl dosyalarından filmin ( bu bir müzik parçası da olabilir, ancak en etkili kullanımı filmlerin oynatımı esnasında oluyor) istediğiniz sahnelerini atlayarak ya da sesini kısarak film izlemenize imkan veren özelliğinden bahsetmiştik. Ailece, çocuklarınızla film izlemek bazı durumlarda sıkıntılı bir hal alabilir, şiddet,kan dolu sahneler, küfürlü sözler, çocukların ruhsal sağlığını ve gelişimini etkileyecek türden sahneler bunların hepside çocuğunuzun görmesini istemeyeceğiniz türden sahnelerdir. Filmlerden önce reklam izlemeyi sevmiyor olabilirsiniz, sıkıcı sahnelerin yerlerini belirleyip diğer izlemede onları atlamak isteyebilirsiniz. Bu söylediklerimizin hepsini çaresi var, edl dosyaları. Bir edl dosyası içeriği itibariyle çok basit bir dosya, bu dosyaları ister elinizle düzenleyebilir isterseniz de edl oluşturmak için mplayer’ın size yardımcı olmasını sağlayabilirsiniz. Herşeyden önce bir edl dosyasının içeriğine bakmalıyız. Edl dosyaları

<başlangıç_saniyesi> <bitiş_saniyesi>

0.0 20.0 1

35.0 70.0 0

100 200 1

şeklindedirler. Başlangıç ve bitiş saniyelerini belirterek filmin o saniyeler arasında belirtilen eyleme uyması mantığına dayanıyor. Eylemler ise, 0 belirtilen saniyeler arasındaki görüntülerin atlanması , 1 belirtilen saniyeler arasında sesin kapatılması olarak iki adettir. Bu dosyaları mplayer ile kullanmak için bu şekilde elle bir dosya hazırlamak sizin için sıkıcı olabilir, uygulamamız bunun için de bize yardımcı olacak yeteneğe sahip. Öncelikle komut satırından, (komut satırı kullanımında bahsettiğimiz gibi)

mplayer -edlout yeni_edl_dosyasının_adı edl_uygulanacak_film

Örnek: mplayer -edlout movie.edl movie.avi

komutunu verin ve atlanmasını istediğiniz bölümlerin başlangıcında ve bitişinde i tuşuna basınız. İşlem bittikten sonra dosyanız aksini belirtmedi iseniz kurulum yaptığımız dizin altında belirttiğiniz isimle oluşmuş olacaktır. Bu dosyayı daha sonra Notepad ya da Wordpad ile açarak düzenleyebilirsiniz.

Edl dosyasını oluşturduk, peki bunu filmimize nasıl uygulayacağız?

mplayer -edl edl_dosyası.edl film_adı

Örnek: mplayer -edl movie.edl movie.avi

tüm işlem bundan ibaret. Bundan sonra yapmanız gereken tek şey ise tüm aileniz ile birlikte film izlemenin keyfini çıkarmak.

Windows üzerinde açık kaynağın gücü ile sorunsuz çokluortam keyfi çıkarabilmeniz mplayer ile elnizide. Mplayer ile ilgili burada anlattıklarımız deyim yerinde ise buz dağının görünen tarafı, mplayer bahsettiklerimizin dışında daha pek çok kullanışlı özelliğe sahip. Ancak bunların tümünü anlatmak ve açıklamak için ayrıca bir dergi çıkarmak gerekebilir. Mplayer ile iyi seyirler…